مصطفى النوراني الاردبيلي

189

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

اعصاب نورالژى آن را مصرف كنيد . معالجه زخمها و جراحات : 50 گرم ريشه بيخ شب‌بو را كه خشك كرده‌ايد ريزريز كنيد و در يك ليتر آب شير سرد بريزيد و ظرف محتوى آن را روى آتش بگذاريد تا به جوش آيد و دو دقيقه بجوشد ، سپس آن را از روى آتش برداريد ، وقتى نيم گرم شد پارچه‌اى را در آن بخيسانيد و روى زخمها كمپرس كنيد و پانزده دقيقه آن را روى زخم نگهداريد و هر روز سه بار آن را تجديد كنيد . « 1 » * ريشه جنتيانا از اين گياه سه گونه ياد شده است كه از نظر خواص دارويى مشابه هستند و بدون تفاوت ريشه هر يك يا مخلوطى از ريشه‌هاى آنها به مصرف مىرسد معمولًا ريشه اين گياهان در پاييز جمع‌آورى مىشود . ريشه تلخ و خنك كننده است و براى معالجه بيماريهاى كبد ، زردى ، قرمزى چشم ، ورم و التهاب گلو ، خشكى و تلخى دهان و خارش مواضع خصوصى مشخص تجويز مىشود به علاوه ريشه گياهان فوق مقوّى معده است ؛ ضد كرم شكم و تب‌بر و داروى مناسبى براى عرق كردن شبانه مىباشد . در منچورى ريشه اين گونه از داروهاى معروف براى مواردى است كه درجه حرارت و صفرا بالا مىرود . « 1 » اين گياه ريشه دراز كمى ضخيم ناهموار و ساقه استوانه‌اى شكل و كم مقاومت دارد برگهاى قسمت تحتانى ساقه آن متقابل كامل به رنگ سبز زيبا و دمبرگ كوتاه ولى برگهاى فوقانى آن عارى از دمبرگ بيضوى مدور در قاعده و نوك تيز است به علاوه بر روى پهنك آنها 5 تا 7 گلبرگ حلولى متمايز ديده مىشود . گلهاى آنكه در ارديبهشت تا اواسط خرداد ظاهر مىشود رنگ زرد دارد و به تعداد نسبتا زياد در كنار برگها پديد مىآيد . « 2 » ريشه جنتيانا گياهى است كه ريشه آن به اشكال و صورتهاى پنجگانه زير براى توليد اشتها ، تحريك مخاط معده و نيز به‌عنوان تب‌بر مورد استفاده قرار مىگيرد . « 3 »

--> ( 1 ) - نسخه‌هاى تندرستى ، ج 1 ، ص 180 - 179 - 178 - 177 . ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 7 ، ص 293 . ( 2 ) - گياهان دارويى ، ج 2 ، ص 372 . ( 3 ) - فرهنگ خوردنىها ، ص 300 .